Người nhiễm HIV cần khám sức khỏe định kỳ những gì ngoài tải lượng virus?

Người nhiễm HIV cần khám sức khỏe định kỳ những gì ngoài tải lượng virus?

Khám sức khỏe định kỳ, ngoài xét nghiệm tải lượng virus, có vai trò quan trọng giúp người nhiễm HIV bảo vệ sức khỏe toàn diện.

Điều trị bằng thuốc kháng virus (ARV) giúp kiểm soát HIV, đưa tải lượng virus xuống mức ức chế hoặc dưới ngưỡng phát hiện, từ đó cải thiện sức khỏe và giảm đáng kể nguy cơ lây truyền. Tuy nhiên, tải lượng virus không phải là yếu tố duy nhất quyết định tuổi thọ và chất lượng sống của người bệnh.

Khi tuổi thọ người nhiễm HIV ngày càng được cải thiện, các bệnh mạn tính và vấn đề sức khỏe khác cũng cần được quan tâm. Vì vậy, bên cạnh theo dõi tải lượng virus, khám sức khỏe định kỳ toàn diện là cần thiết để phát hiện và xử trí sớm các vấn đề sức khỏe.

1. Theo dõi tế bào miễn dịch CD4

Tế bào CD4 là một loại bạch cầu đóng vai trò chỉ huy hệ thống miễn dịch, đồng thời là mục tiêu tấn công chính của virus HIV. Xét nghiệm đếm tế bào CD4 giúp bác sĩ đánh giá mức độ suy giảm miễn dịch, dự báo nguy cơ diễn tiến các bệnh cơ hội và xác định thời điểm cần dự phòng các bệnh nhiễm trùng cơ hội. Chỉ số này cực kỳ quan trọng trong giai đoạn đầu điều trị hoặc khi người bệnh có sự thay đổi lâm sàng.

Khi người bệnh đã duy trì điều trị ARV ổn định và tải lượng virus đạt mức ức chế, tần suất xét nghiệm CD4 có thể được giãn ra theo chỉ định của bác sĩ. Tuy nhiên, việc theo dõi định kỳ vẫn giúp phát hiện sớm tình trạng miễn dịch phục hồi kém hoặc nguy cơ mắc các bệnh nhiễm trùng. Đây là cơ sở khoa học để cá thể hóa phác đồ chăm sóc y tế cho từng cá nhân.

2. Tầm soát và quản lý các bệnh không lây nhiễm mạn tính

Người nhiễm HIV có nguy cơ cao mắc các bệnh không lây nhiễm do quá trình viêm mạn tính mức độ thấp và tác động của một số thuốc ARV. Việc tầm soát tim mạch, đái tháo đường và mỡ máu cần được thực hiện thường xuyên. Bác sĩ sẽ kiểm tra huyết áp, đo chỉ số đường huyết lúc đói và xét nghiệm lipid máu định kỳ hàng năm.

Bên cạnh đó, chức năng gan và thận đòi hỏi sự theo dõi sát sao thông qua các xét nghiệm máu và nước tiểu định kỳ. Gan và thận là hai cơ quan chủ lực chuyển hóa và đào thải thuốc ARV ra khỏi cơ thể. Việc phát hiện sớm tổn thương thận hoặc men gan tăng cao giúp bác sĩ điều chỉnh phác đồ kịp thời, đảm bảo an toàn tối đa cho người bệnh.

3. Tầm soát ung thư và các bệnh lý đặc thù theo giới

Tầm soát ung thư là một nội dung không thể thiếu trong lịch khám sức khỏe định kỳ của người nhiễm HIV. Người nhiễm HIV có nguy cơ mắc một số bệnh ung thư cao hơn dân số chung, bao gồm ung thư cổ tử cung, ung thư hậu môn và ung thư phổi. Phụ nữ nhiễm HIV cần thực hiện xét nghiệm tầm soát cổ tử cung đều đặn để phát hiện sớm các tổn thương tiền ung thư.

Đối với tầm soát ung thư hậu môn, bác sĩ có thể chỉ định nội soi hoặc tế bào học tùy thuộc vào yếu tố nguy cơ của từng cá nhân. Ngoài ra, việc tiêm chủng phòng ngừa virus viêm gan B, cúm và phế cầu khuẩn cũng được tích hợp trong các buổi khám sức khỏe. Những biện pháp phòng ngừa này giúp giảm thiểu tối đa gánh nặng bệnh tật cộng gộp cho người bệnh.

4. Tầm soát định kỳ các bệnh lây truyền qua đường tình dục (STIs)

Tầm soát STIs định kỳ là một phần không thể tách rời trong chăm sóc toàn diện cho người sống chung với HIV. Do sử dụng chung đường lây truyền, tỷ lệ đồng nhiễm các bệnh như giang mai, lậu, chlamydia, mụn rộp (HSV) và viêm gan C ở người nhiễm HIV cao hơn đáng kể so với dân số chung. Khuyến cáo hiện nay là cần tầm soát định kỳ mỗi 6 tháng nếu còn có đời sống tình dục hoạt động.

Ngoài ra, người nhiễm HIV cũng cần chủ động dự phòng STIs thông qua tình dục an toàn, chung thủy và chủ động trong điều trị nếu phát hiện bệnh. Việc kiểm soát tốt các bệnh STIs không chỉ bảo vệ sức khỏe sinh sản và tình dục của chính người bệnh, mà còn giúp củng cố hiệu quả dự phòng cộng đồng toàn diện.

5. Chăm sóc sức khỏe tâm thần và tư vấn dinh dưỡng

Sức khỏe tinh thần và thể chất luôn có mối liên hệ mật thiết, ảnh hưởng trực tiếp đến sự tuân thủ điều trị ARV lâu dài. Theo các báo cáo từ UNAIDS, trầm cảm và lo âu là những vấn đề phổ biến nhưng thường bị bỏ quên ở người nhiễm HIV. Theo đó, người bệnh cần được đánh giá trạng thái tâm lý trong buổi khám định kỳ để đưa ra sự hỗ trợ kịp thời.

Dinh dưỡng hợp lý và hoạt động thể lực cũng là những yếu tố cấu thành một lối sống lành mạnh bền vững. Người bệnh cần được tư vấn xây dựng chế độ ăn uống cân đối, kiểm soát cân nặng và phòng ngừa hội chứng chuyển hóa. Sự đồng hành toàn diện này giúp người nhiễm HIV tự tin duy trì phong độ sống khỏe mạnh.

Ngọc Hường (CDC Lâm Đồng). Nguồn: Báo sức khỏe&đời sống