Chung tay phòng, chống đuối nước – bảo vệ sự sống và tương lai của trẻ em

Mỗi dịp hè, khi trẻ em bước vào kỳ nghỉ với nhiều hoạt động vui chơi, cũng là thời điểm nguy cơ tai nạn đuối nước gia tăng. Chỉ trong vài phút bất cẩn, một tai nạn dưới nước có thể cướp đi sinh mạng của một đứa trẻ, để lại nỗi đau không gì bù đắp được cho gia đình và xã hội. Điều đáng nói, hầu hết các vụ đuối nước đều có thể phòng tránh nếu trẻ được trang bị kiến thức, kỹ năng cần thiết và luôn có sự quan tâm, giám sát của người lớn.

Thực hiện Công văn của Ban Tuyên giáo và Dân vận Đảng ủy UBND tỉnh Lâm Đồng về tăng cường tuyên truyền công tác phòng, chống đuối nước, bảo đảm an toàn cho trẻ em, các cấp, các ngành, địa phương đang đẩy mạnh nhiều hoạt động truyền thông nhằm nâng cao nhận thức của người dân, phát huy trách nhiệm của gia đình, nhà trường và toàn xã hội trong việc bảo vệ trẻ em trước nguy cơ đuối nước.

Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), mỗi năm trên thế giới có gần 300.000 người tử vong do đuối nước, tương đương khoảng 30 người mỗi giờ. Đuối nước hiện nằm trong 10 nguyên nhân gây tử vong hàng đầu ở trẻ em từ 5–14 tuổi, trong đó hơn 90% số ca tử vong xảy ra tại các quốc gia có thu nhập thấp và trung bình.

Tại Việt Nam, đuối nước vẫn là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong do tai nạn, thương tích ở trẻ em. Theo Bộ Y tế, năm 2025 có trên 1.500 trẻ em tử vong do đuối nước, tương đương khoảng 5 trẻ em mất đi mỗi ngày. Trước đó, thống kê năm 2021 cũng ghi nhận 4.019 trường hợp tử vong do đuối nước, trong đó 40% là trẻ em dưới 14 tuổi. Những con số này là lời cảnh báo về sự cần thiết phải hành động quyết liệt hơn để bảo vệ trẻ em.

Nguyên nhân dẫn đến đuối nước ở trẻ em chủ yếu là trẻ chưa biết bơi hoặc thiếu kỹ năng an toàn dưới nước; tự ý tắm sông, suối, ao, hồ, kênh rạch; thiếu sự giám sát của người lớn; nhiều khu vực có nguy cơ chưa được rào chắn hoặc cắm biển cảnh báo. Đặc biệt, trong mùa hè và mùa mưa lũ, nguy cơ càng tăng cao khi trẻ vui chơi gần các khu vực có nước sâu.

Những năm qua, Chính phủ và Bộ Y tế đã triển khai nhiều chương trình phòng, chống đuối nước. Theo Bộ Y tế, trong giai đoạn 2021–2024, đã có hơn 5,8 triệu trẻ em từ 6–16 tuổi được học bơi thông qua Chương trình phòng, chống đuối nước; trên 33% trẻ em từ 6–15 tuổi biết bơi, vượt mục tiêu 30% đặt ra cho giai đoạn 2021–2025. Nhờ đó, số ca tử vong do đuối nước ở trẻ em đã giảm hơn 20% trong giai đoạn 2020–2025. Tuy nhiên, kết quả này vẫn chưa đủ để xóa bỏ hoàn toàn những tai nạn thương tâm, đòi hỏi sự tham gia mạnh mẽ hơn của toàn xã hội.

Thủ tướng Chính phủ cũng đã ban hành các Công điện số 40/CĐ-TTg và 46/CĐ-TTg, yêu cầu các bộ, ngành và địa phương tăng cường rà soát các khu vực nguy hiểm; lắp đặt biển cảnh báo, rào chắn; tổ chức dạy bơi, hướng dẫn kỹ năng an toàn trong môi trường nước; đồng thời đẩy mạnh truyền thông để nâng cao nhận thức của phụ huynh và cộng đồng về phòng, chống đuối nước trẻ em.

Để bảo vệ trẻ em khỏi nguy cơ đuối nước, mỗi gia đình cần thực hiện tốt các khuyến cáo của Bộ Y tế:

- Không để trẻ tự ý đến sông, suối, ao, hồ hoặc bãi biển khi không có người lớn đi cùng.

- Chủ động cho trẻ học bơi và học kỹ năng an toàn dưới nước ngay từ nhỏ.

- Không giao trẻ nhỏ cho anh, chị chưa đủ khả năng trông giữ.

- Rào chắn hoặc che đậy các bể chứa nước, giếng nước, hố công trình trong khuôn viên gia đình.

- Nhắc trẻ tuyệt đối không nhảy xuống cứu bạn khi chưa được huấn luyện kỹ năng cứu hộ mà phải gọi người lớn hoặc lực lượng chức năng hỗ trợ.

- Trang bị kiến thức sơ cứu, hồi sức tim phổi (CPR) cho cha mẹ, giáo viên và người chăm sóc trẻ để kịp thời xử trí khi xảy ra tai nạn.

Bên cạnh vai trò của gia đình, nhà trường cần tăng cường giáo dục kỹ năng sống, kỹ năng phòng, chống đuối nước; tổ chức các lớp học bơi, ngoại khóa về an toàn dưới nước. Chính quyền địa phương cần thường xuyên kiểm tra, cắm biển cảnh báo, rào chắn các khu vực nguy hiểm; đồng thời huy động các tổ chức đoàn thể, Đoàn Thanh niên, Hội Phụ nữ và cộng đồng cùng tham gia xây dựng môi trường sống an toàn cho trẻ em.

Mỗi trẻ em đều có quyền được sống, vui chơi và phát triển trong môi trường an toàn. Phòng, chống đuối nước không chỉ là trách nhiệm của ngành y tế hay ngành giáo dục mà là trách nhiệm của toàn xã hội. Mỗi sự quan tâm của cha mẹ, mỗi bài học bơi, mỗi tấm biển cảnh báo hay mỗi phút giám sát trẻ đều có thể cứu một sinh mạng. Hãy cùng chung tay thực hiện thông điệp của Ngày Thế giới Phòng, chống đuối nước năm 2026: "Chung tay xoay dòng hiểm họa đuối nước", để mọi trẻ em đều được lớn lên an toàn, khỏe mạnh và hạnh phúc.

@Bồng Nguyên (CDC Lâm Đồng)