Trả lời phỏng vấn báo chí Về bệnh tay chân miệng và sốt xuất huyết

BÀI 1: TAY CHÂN MIỆNG

Câu 1. Thưa ông/bà, thời gian gần đây, bệnh tay chân miệng đang có dấu hiệu gia tăng tại nhiều địa phương. Ông/bà có thể cập nhật tình hình hiện nay và mức độ đáng lo ngại của dịch?

Trả lời: Thời gian gần đây, bệnh tay chân miệng có xu hướng gia tăng tại một số địa phương, đặc biệt tại khu vực phía Nam. Đây là bệnh truyền nhiễm lưu hành quanh năm, lây truyền chủ yếu qua đường tiêu hóa và thường gia tăng theo mùa, nhất là vào các tháng 3 đến 5 và 9 đến 10 hằng năm. Qua giám sát dịch tễ, phần lớn trường hợp mắc tập trung ở trẻ nhỏ, đặc biệt là trẻ trong độ tuổi nhà trẻ, mẫu giáo. Trong thời gian tới, nếu không triển khai đồng bộ các biện pháp phòng, chống, số mắc và số ca bệnh nặng có thể tiếp tục gia tăng.

Câu 2. So với cùng kỳ các năm trước, số ca mắc tay chân miệng có xu hướng tăng rõ rệt. Ông/bà có thể chia sẻ cụ thể hơn về số liệu và những điểm đáng chú ý trong diễn biến dịch năm nay?

Trả lời: Theo số liệu giám sát từ đầu năm 2026 đến nay, cả nước ghi nhận khoảng 26.000 trường hợp mắc và 08 trường hợp tử vong. Riêng trong tháng 3/2026, số mắc trung bình theo tuần tăng so với tháng trước. Kết quả xét nghiệm tại một số mẫu bệnh phẩm cho thấy chủng EV71 đang lưu hành với tỷ lệ đáng lưu ý. Đây là chủng vi rút thường liên quan đến nguy cơ bệnh diễn biến nặng hơn, vì vậy ngành y tế đang theo dõi chặt chẽ để có biện pháp ứng phó phù hợp.

Câu 3. Theo ông/bà, đâu là những nguyên nhân chính khiến bệnh tay chân miệng gia tăng, nhất là khu vực phía Nam, đặc biệt trong môi trường trường học và nhà trẻ?

Trả lời: Có nhiều yếu tố làm gia tăng bệnh tay chân miệng trong thời gian gần đây. Trước hết, thời tiết nóng ẩm xuất hiện sớm tạo điều kiện thuận lợi cho mầm bệnh lưu hành. Bên cạnh đó, sự lưu hành của chủng EV71 làm tăng nguy cơ ghi nhận các trường hợp bệnh diễn biến nặng. Mặt khác, bệnh chủ yếu gặp ở trẻ nhỏ, nhất là trẻ dưới 5 tuổi, là nhóm tuổi chưa có ý thức vệ sinh cá nhân đầy đủ và thường sinh hoạt tập trung tại nhà trẻ, mẫu giáo nên nguy cơ lây lan cao hơn. Nếu trẻ không được phát hiện sớm và cho nghỉ học kịp thời, bệnh có thể lan rộng trong lớp học và cộng đồng.

Câu 4. Hệ thống giám sát dịch tễ hiện nay đang giúp phát hiện sớm và cảnh báo các ca bệnh nặng như thế nào, đặc biệt tại cộng đồng và trường học?

Trả lời: Hiện nay, ngành y tế đang kết hợp nhiều kênh để phát hiện sớm ca bệnh, gồm báo cáo từ các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh và thông tin cảnh báo từ cộng đồng, trường học. Đồng thời, ngành y tế phối hợp chặt chẽ với ngành giáo dục và chính quyền địa phương để phát hiện sớm trường hợp nghi ngờ, hướng dẫn xử trí kịp thời và hạn chế lây lan. Tại các cơ sở điều trị, những trường hợp có dấu hiệu chuyển nặng được theo dõi sát và được hỗ trợ chuyên môn từ tuyến trên nhằm cấp cứu, điều trị kịp thời, hạn chế tối đa trường hợp tử vong.

Câu 5. Ngành y tế đang triển khai những biện pháp gì để kiểm soát dịch trong trường học, và các cơ sở giáo dục cần phối hợp ra sao để hạn chế lây lan?

Trả lời: Ngành y tế đang phối hợp chặt chẽ với ngành giáo dục triển khai đồng bộ các biện pháp phòng, chống bệnh tay chân miệng trong trường học. Trọng tâm là tăng cường truyền thông cho giáo viên, phụ huynh về dấu hiệu nhận biết bệnh; hướng dẫn các biện pháp vệ sinh cá nhân, vệ sinh lớp học, đồ chơi, bề mặt tiếp xúc thường xuyên; đồng thời bảo đảm lớp học sạch sẽ, thông thoáng, đủ ánh sáng. Các cơ sở giáo dục cần theo dõi sát tình hình sức khỏe của trẻ, phát hiện sớm trường hợp nghi ngờ mắc bệnh, thông báo kịp thời cho gia đình và cơ sở y tế để được hướng dẫn xử trí phù hợp. Sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình và ngành y tế có ý nghĩa rất quan trọng trong hạn chế lây lan dịch bệnh.

Câu 6. Ông/bà có khuyến cáo cụ thể nào đối với phụ huynh và nhà trường để chủ động phòng bệnh tay chân miệng trong thời gian tới?

Trả lời: Bệnh tay chân miệng là bệnh nhiễm vi rút cấp tính, lây truyền theo đường tiêu hóa, thường gặp ở trẻ nhỏ và có khả năng lây lan nhanh. Để chủ động phòng bệnh, phụ huynh cần thường xuyên theo dõi sức khỏe của trẻ, nhất là trẻ dưới 5 tuổi. Khi trẻ có dấu hiệu nghi ngờ như sốt, loét miệng, nổi ban ở tay, chân hoặc mông, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế để được khám và hướng dẫn chăm sóc, điều trị. Trẻ mắc bệnh cần nghỉ học để tránh lây lan cho các trẻ khác. Nhà trường cần tăng cường vệ sinh lớp học, đồ chơi, vật dụng thường xuyên tiếp xúc; theo dõi tình hình sức khỏe của trẻ; phối hợp chặt chẽ với phụ huynh và cơ sở y tế trong phát hiện sớm, xử lý kịp thời các trường hợp nghi ngờ mắc bệnh.

BÀI 2: SỐT XUẤT HUYẾT

Câu 1. Thưa ông/bà, bệnh sốt xuất huyết thường gia tăng theo mùa. Ông/bà đánh giá như thế nào về tình hình hiện nay và nguy cơ trong thời gian tới?

Trả lời: Sốt xuất huyết là bệnh lưu hành tại Việt Nam và thường gia tăng vào mùa mưa, khi điều kiện thời tiết thuận lợi cho muỗi truyền bệnh phát triển. Hiện nay, số ca mắc đang có xu hướng tăng tại một số địa phương. Mặc dù tình hình vẫn đang được theo dõi, giám sát chặt chẽ, nguy cơ số mắc tiếp tục gia tăng trong thời gian tới là có thể xảy ra nếu các biện pháp phòng, chống không được triển khai quyết liệt và thường xuyên. Ngành y tế đang phối hợp chặt chẽ với các địa phương để giám sát, xử lý ổ dịch và đẩy mạnh truyền thông phòng bệnh trong cộng đồng.

Câu 2. Từ đầu năm đến nay, số ca mắc sốt xuất huyết đã có dấu hiệu tăng. Ông/bà có thể cung cấp số liệu cập nhật và nhận định về xu hướng dịch năm 2026?

Trả lời: Theo số liệu giám sát từ đầu năm 2026 đến nay, cả nước ghi nhận 31.927 trường hợp mắc và 04 trường hợp tử vong. Số mắc ghi nhận sớm ngay từ những tháng đầu năm, tập trung chủ yếu tại các tỉnh, thành phố khu vực phía Nam. Trong thời gian tới, bệnh có thể tiếp tục gia tăng, nhất là vào các tháng mùa mưa, trong bối cảnh thời tiết nóng ẩm đến sớm và điều kiện sinh hoạt, tích trữ nước tại một số khu vực tạo thuận lợi cho muỗi truyền bệnh phát triển.

Câu 3. Liệu sự gia tăng hiện nay có nằm trong quy luật chu kỳ hằng năm hay có những yếu tố bất thường như thời tiết, môi trường đang tác động mạnh hơn?

Trả lời: Trong những năm gần đây, sốt xuất huyết tại Việt Nam vẫn có xu hướng gia tăng theo chu kỳ, xen kẽ những năm số mắc cao. Tuy nhiên, ngoài yếu tố chu kỳ, hiện nay còn có thêm nhiều yếu tố tác động như thời tiết nóng lên, mưa thất thường, đô thị hóa nhanh, mật độ dân cư cao và sự tồn tại của nhiều vật chứa nước trong khu dân cư. Những yếu tố này có thể làm dịch xuất hiện sớm hơn, kéo dài hơn và khó kiểm soát hơn nếu cộng đồng không duy trì thường xuyên các biện pháp phòng bệnh. Vì vậy, công tác giám sát và phòng, chống dịch cần được thực hiện liên tục, không chỉ khi bước vào mùa cao điểm.

Câu 4. Hiện nay, người dân còn những chủ quan hoặc hiểu chưa đúng nào trong phòng, chống sốt xuất huyết khiến nguy cơ mắc bệnh vẫn ở mức cao?

Trả lời: Hiện nay, vẫn còn một bộ phận người dân trong cộng đồng hiểu chưa đầy đủ về phòng, chống sốt xuất huyết. Thứ nhất, nhiều người cho rằng muỗi truyền bệnh chỉ sinh sản ở nơi nước bẩn, trong khi trên thực tế muỗi vằn thường đẻ trứng ở các dụng cụ chứa nước sạch hoặc nước tương đối sạch ở các khu vực trong và quanh nhà như chum, vại, lọ hoa, xô chậu, khay nước, lốp xe cũ. Thứ hai, nhiều người còn trông chờ chủ yếu vào phun hóa chất, trong khi biện pháp quan trọng và bền vững nhất vẫn là loại bỏ nơi muỗi đẻ trứng và diệt bọ gậy hằng tuần. Thứ ba, muỗi vằn thường đốt người vào ban ngày nên cần chủ động phòng muỗi đốt cả ban ngày, không chỉ ban đêm. Thứ tư, khi có biểu hiện nghi ngờ mắc bệnh, người dân không nên tự ý điều trị tại nhà mà cần đến cơ sở y tế để được khám, theo dõi và hướng dẫn xử trí kịp thời.

Câu 5. Công tác phòng chống sốt xuất huyết phụ thuộc rất lớn vào cộng đồng. Ông/bà có thể nhấn mạnh những việc cụ thể mà mỗi hộ gia đình cần làm ngay để phòng bệnh?

Trả lời: Để phòng bệnh sốt xuất huyết, mỗi hộ gia đình cần duy trì đều đặn các việc sau: Một là, hằng tuần kiểm tra và loại bỏ các vật dụng có thể đọng nước trong và quanh nhà; đậy kín các dụng cụ chứa nước sinh hoạt. Hai là, thay nước bình hoa, cọ rửa dụng cụ chứa nước và diệt bọ gậy theo hướng dẫn của ngành y tế. Ba là, chủ động phòng muỗi đốt bằng cách ngủ màn, mặc quần áo dài tay và sử dụng các biện pháp xua muỗi phù hợp. Bốn là, phối hợp với chính quyền và ngành y tế khi địa phương triển khai các biện pháp xử lý ổ dịch, trong đó có phun hóa chất theo chỉ định chuyên môn. Những việc làm này nếu được thực hiện thường xuyên, đồng bộ sẽ góp phần quan trọng trong phòng, chống sốt xuất huyết tại cộng đồng.

Câu 6. Trong bối cảnh dịch có thể bước vào cao điểm, ông/bà có thông điệp gì muốn gửi tới người dân để chủ động phòng bệnh, tránh để dịch bùng phát?

Trả lời: Thông điệp quan trọng nhất là: không có lăng quăng, bọ gậy thì không có nguy cơ bùng phát sốt xuất huyết. Mỗi gia đình, mỗi người dân hãy dành thời gian hằng tuần để kiểm tra, loại bỏ nơi muỗi sinh sản và chủ động phòng muỗi đốt. Những việc làm nhỏ nhưng thực hiện thường xuyên sẽ góp phần bảo vệ sức khỏe của bản thân, gia đình và cộng đồng.

Hà Nội, tháng 4 năm 2026