Nhận diện thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng

Ảnh minh họa từ internet

Thuốc lá nung nóng là sản phẩm tạo ra các hạt khí dung có chứa nicotine và hóa chất độc hại khi thuốc lá được làm nóng, hoặc khi một thiết bị chứa thuốc lá được kích hoạt. Những hạt khí dung này được người dùng hít vào bằng cách sử dụng một thiết bị, chúng chứa chất gây nghiện cao, nicotine cũng như các chất phụ gia không thuốc lá cao và thường không có hương vị. Điểm khác biệt giữa thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng là thiết kế, trong đó một loại có trang bị hệ thống điện tử và một loại không có. Thuốc lá nung nóng có chứa thành phần thuốc lá truyền thông, còn thuốc lá điện tử thì không chứa. Những tinh chất, dung dịch trong hai sản phẩm là do người dùng hoặc người sản xuất cho vào và tùy ý theo nhu cầu. Điều này dẫn đến khó kiểm soát các loại dung dịch trong thuốc lá thế hệ mới, không loại trừ chất gây nghiện, thậm chí ma túy. Tuy nhiên, hiện nay không có bằng chứng nào chứng minh thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng ít gây hại hơn thuốc lá thông thường, bởi chúng đều chứa nicotine là chất gây nghiện cao, gây hại đến sức khỏe, đặc biệt là sự phát triển não bộ ở trẻ em và thanh thiếu niên.

Theo nghiên cứu của Quỹ Phòng, chống tác hại thuốc lá Việt Nam, năm 2015 tỷ lệ người trưởng thành (từ 15 tuổi trở lên) sử dụng thuốc lá điện tử chỉ chiếm 0,2%, trong đó, tỷ lệ nam giới sử dụng thuốc lá điện tử chỉ chiếm 0,4 % và nữ giới chiếm 0,1%. Tuy nhiên, đến năm 2020 tỷ lệ người trưởng thành sử dụng thuốc lá điện tử tăng mạnh, chiếm 3,6%. Trong đó, tỷ lệ nam giới sử dụng thuốc lá điện tử chiếm 5,6% (tăng 5,2% so với năm 2015) và nữ giới chiếm 1%. Đối với thuốc lá nung nóng, trong năm 2020 tỷ lệ người trưởng thành sử dụng thuốc lá nung nóng chỉ có 0,8%, trong đó, tỷ lệ nam giới sử dụng chiếm 1,1% và nữ giới chiếm 0,3%.

Qua số liệu nghiên cứu cho thấy, tỷ lệ người sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng đang có xu hướng tăng cao theo thời gian. Trong tương lai dự báo tỷ lệ người trưởng thành từ 15 tuổi trở lên sẽ tiếp cận sử dụng thuốc lá nung nóng, thuốc lá điện tử nhiều hơn nếu không có các biện pháp chế tài đối với ngành sản xuất và kinh doanh thuốc lá. Trong năm 2015, tỷ lệ sử dụng thuốc lá điện tử tập trung ở nhóm tuổi từ 25 - 64 tuổi, trong đó, nhóm tuổi từ 25 – 44 tuổi chiếm 0,3% và nhóm tuổi từ 44 -64 tuổi trở lên chiếm 0,3%. Nhóm tuổi từ 15-24 tuổi chỉ chiếm 0,1% và nhóm từ 65 tuổi trở lên chiếm hầu như không sử dụng thuốc lá điện tử. Năm 2020, tỷ lệ sử dụng thuốc lá điện tử của nhóm tuổi trên 65 tuổi chiếm 0,3%, nhóm tuổi 45 – 64 tuổi chiếm 1,4%, nhóm tuổi 25-44 tuổi chiếm 3,2%. Riêng nhóm tuổi từ 15-24 tuổi tỷ lệ người sử dụng thuốc lá điện tử chiếm tới 7,2% (tăng 7,1% so với năm 2015). Đối với thuốc lá nung nóng, tỷ lệ sử dụng thuốc lá nung nóng trong độ tuổi từ 13-15 tuổi trong năm 2022 chiếm 3,5% và năm 2023 tỷ lệ sử dụng thuốc lá nung nóng chiếm  đến 8% (tăng 4,5% so với năm 2022).

Tổ chức Y tế thế giới đã cảnh báo tất cả các loại thuốc lá bao gồm thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng đều gây hại đến sức khỏe của con người. Ngoài những tác hại đã được cảnh báo như gây nghiện, ung thư, ảnh hưởng tới hệ miễn dịch, tâm thần, răng miệng, sinh sản…thuốc lá còn gây ra nhiều ảnh hưởng nguy hiểm và nguy cơ phát sinh nhiều vấn đề xã hội nghiêm trọng hơn rất nhiều so với thuốc lá điếu thông thường. Đối với thanh thiếu niên, sử dụng nicotine gây hại lớn đến sự phát triển não bộ và có nguy cơ gây rối loạn cảm xúc, giảm khả năng học tập và rối loạn tâm thần. Vì vậy, để phòng, chống tác hại thuốc lá các ban, ngành đoàn thể đẩy mạnh công tác tuyên truyền nhằm nâng cao nhận thức của cộng đồng về tác hại của thuốc lá. Nghiên cứu và ban hành các chế tài xử phạt đối với các cơ sở buôn bán thuốc lá, người sử dụng thuốc lá nhằm hạn chế sử dụng thuốc lá tại cộng đồng. Đặc biệt, đối với nhóm tuổi là học sinh, thanh thiếu niên ban giám hiệu nhà trường tăng cường công tác tuyên truyền và đề ra các hình thức xử phạt nhằm hạn chế tối đa việc học sinh sử dụng thuốc lá nhất là thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng. Các bậc phụ huynh cần tuyên truyền, định hướng và vận động con em không sử dụng thuốc lá, không nhận lời mời hút thuốc lá từ người khác gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe của bản thân./.