WHO khởi động chiến dịch toàn cầu ứng phó với đậu mùa khỉ

Hiện một biến thể nguy hiểm của virus đậu mùa khỉ đã được phát hiện ở ít nhất 6 quốc gia châu Phi, khiến WHO cũng như các cơ quan y tế lục địa phải tuyên bố tình trạng khẩn cấp về sức khỏe, đồng thời khuyến cáo các quốc gia cần tiếp tục cảnh giác và phối hợp chặt chẽ để đối phó với tình trạng khẩn cấp này.

“Kế hoạch chuẩn bị và ứng phó chiến lược” của WHO nhằm mục đích ngăn chặn sự lây truyền virút đậu mùa khỉ từ người sang người thông qua các nỗ lực phối hợp toàn cầu, khu vực và quốc gia. Kế hoạch dự kiến được triển khai thực hiện từ tháng 9 năm nay đến tháng 2/2025 với kinh phí dự kiến lên đến 135 triệu USD. Kế hoạch này dựa trên các khuyến nghị do Tổng giám đốc WHO đưa ra, tập trung vào việc thực hiện các chiến lược giám sát, phòng ngừa, chuẩn bị và ứng phó mạnh mẽ.

Trọng tâm của kế hoạch bao gồm thúc đẩy nghiên cứu cũng như đảm bảo mọi người dân trên thế giới được tiếp cận công bằng với chẩn đoán và tiêm vắc-xin phòng bệnh, giảm lây truyền bệnh từ động vật sang người và tăng cường năng lực kiểm soát dịch bệnh trong cộng đồng. Cụ thể, kế hoạch tiêm chủng nhắm đến những người có nguy cơ cao nhất, như những người tiếp xúc gần với ca bệnh và nhân viên y tế, qua đó cắt đứt chuỗi lây nhiễm. Kế hoạch này cũng sẽ tập trung vào việc cung cấp định hướng chiến lược và hướng dẫn, cũng như đảm bảo các nhóm người dễ bị tổn thương trong các khu vực bị ảnh hưởng được tiếp cận điều trị y tế.

Ở cấp độ toàn cầu, trọng tâm là hướng dẫn kịp thời dựa trên bằng chứng và tiếp cận các biện pháp đối phó y tế cho các nhóm có nguy cơ cao nhất ở các quốc gia bị ảnh hưởng. Ở cấp quốc gia các cơ quan y tế sẽ điều chỉnh các chiến lược để ứng phó với các xu hướng dịch tễ học hiện tại.

WHO đánh giá, các đợt bùng phát bệnh đậu mùa khỉ ở Cộng hòa Dân chủ Congo và các nước láng giềng có thể được kiểm soát và có thể ngăn chặn. Để làm được như vậy, cần có một kế hoạch hành động toàn diện và phối hợp giữa các cơ quan quốc tế và các đối tác quốc gia và địa phương; các nhà nghiên cứu và nhà sản xuất; và các quốc gia thành viên.

Hội nghị khoa học trực tuyến được WHO tổ chức diễn ra vào ngày 29 - 30.8.2024, với sự tham gia của đại diện các tổ chức liên quan, các nhà khoa học để cùng thảo luận về nghiên cứu về đậu mùa khỉ với các mục tiêu kiểm soát dịch bệnh.

Tại Việt Nam, Bộ Y tế khuyến cáo về các triệu chứng nghi ngờ bệnh đậu mùa khỉ như: sốt, đau đầu, đau cơ, đau lưng, sưng hạch bạch huyết, ớn lạnh, mệt mỏi, phát ban có thể nhìn giống như mụn nước xuất hiện trên mặt, bên trong miệng hoặc ở các bộ phận khác của cơ thể như bàn tay, bàn chân, ngực, bộ phận sinh dục hoặc hậu môn. Bệnh có thể tự khỏi trong vòng 2-3 tuần.

Về yếu tố dịch tễ sau,  trong vòng 21 ngày trước khi khởi phát triệu chứng, có tiếp xúc với trường hợp bệnh xác định hoặc trường hợp bệnh nghi ngờ, thông qua tiếp xúc vật lý trực tiếp với da hoặc tổn thương da (bao gồm cả quan hệ tình dục), hoặc tiếp xúc với các vật dụng bị ô nhiễm như quần áo, giường, đồ dùng cá nhân của người bệnh; Trong vòng 21 ngày trước khi khởi phát triệu chứng, có quan hệ với nhiều bạn tình

Theo WHO, đến nay, kết quả một số nghiên cứu cho thấy vắc xin đậu mùa trước đây có hiệu quả nhất định trong việc phòng chống bệnh đầu mùa khỉ. Hiện một số ít quốc gia đã phê duyệt sử dụng vắc xin phòng bệnh đậu mùa/đậu mùa khỉ thế hệ mới (thế hệ 2, 3) để sử dụng phòng, chống bệnh đậu mùa khỉ.